CYTOPLAZMA
Oddzielona od otoczenia błoną kom. Jej podstawowym składnikiem jest cytosol (macierz), w której są organelle i wtręty cytoplazmatyczne.Organelle:
a) błoniaste:
- siateczka śródplazmatyczna (ER)
- endosomy
- lizosomy
- aparat Golgiego
- mitochondria
- peroksysomy
b) nieobłonione:
- centriole
- proteasomy
- cytoszkielet
Cytoplazma jest kwasochłonna, ale może być również zasadochłonna w: *plazmocytach i *ciałkach kom. nerwowych.
BŁONY KOMÓRKI
Wyróżniamy błony:
- komórkowe
- śródkomórkowe
Budowa błon:
a) dwuwarstwa lipidowa:
- warstwa zewnętrzna E
- warstwa wewnętrzna P
b) białka: receptory, białka kanałowe i enzymy
W skład błon komórkowych wchodzą:
- fosfolipidy: fosfatydylocholina, fosfatydyloinozytol, fosfatydyloseryna, fosfatydyloetanolamina, sfingomielina
- cholesterol- usztywnia i czyni bł. mniej przepuszczalną
- glikolipidy- tylko w warstwie E
Błony śródkom. nie zawierają prawie wcale glikolipidów i niewiele sfingomieliny i cholesterolu.
Lipidy błon są amfipatyczne- mają dwie części: *hydrofilową (polarna „główka”, np. cholina, inozytol, seryna, etanoloamina) i *hydrofobową (1-2 łańcuchy węglowodorów kwasów tłuszczowych). Często dochodzi do wymian „główek” w tej samej warstwie, dużo rzadziej między warstwami.
Filipaza- enzym katalizujący przeskakiwanie cząsteczek lipidów z warstwy do warstwy.
25.01.2009. 17:02
Białka błon
Białka błon, białka transbłonowe – końce tych białek znajdują się po zewnętrznej i wewnętrznej części błony. Zewnętrzne wiążą się z oligosacharydami wytwarzając glikoproteiny, które są:- receptorami
- białkami kanałowymi (odpowiedzialne za przepływ jonów i cząsteczek)
- białkami enzymatycznymi
wiele białek bł. ulega lipidacji (wiążą się z 1-2 łańcuchami węglowodorów kw. tłuszczowych, zakotwiczając się nimi w bł. lipidowych) biorą one udział w:
- przekazywaniu sygnałów przez błony (np. białko G)
- pobieraniu składników odżywczych
- adhezji (przyleganiu) do innych kom. lub istoty międzykom.
Białka błony z białkami zaadsorbowanymi i sacharydami tworzą glikokaliks. Proces doczepiania bocznych łańcuchów to glikozylacja.
Błony konwencjonalne- pozostałe (po tratwach i kaweolach) części błony.
Tratwy (wyspy, w których bł. lipidowa ma swoistą strukturę) i kaweole (wgłobienia o swoistej strukturze bł., w której znajdują się białka- kaweoliny.) – zbudowane z dwuwarstwy lipidowej z przewagą glikolipidów, cholesterolu, sfingolipidów i szczególnie fosfatydyloinozytolu (inozytol + 2 łańcuchy kw. tłuszczowego); z ich błonami wiążą się białka przekaźnikowe (np. G i RAS) są to więc miejsca przekazywania sygnałów przez błonę. Główną ich funkcją jest transport makrocząsteczek do kom. na drodze endocytozy, bez zniszczenia ich struktury:
1. makrocząsteczka wiąże się z receptorami błon tratew i kaweoli
2. wytwarzanie pęcherzyków
3. pęcherzyk transportuje makrocząsteczkę do zbiorników aparatu Golgiego lub do gładkiej siateczki lub błony innej powierzchni kom.
4. pęcherzyki nie zlewają się z lizosomami więc ich zawartość nie jest trawiona
25.01.2009. 17:01
Powstawanie błon
Błony powstają przez dobudowywanie w bł. już istniejących (głównie w ER) skąd są transportowane. Bł. mitochondriów i peroksysomów dobudowywane są in situ (na miejscu) ze składników importowanych przy pomocy białek nośnikowych. Dobudowywanie zachodzi w warstwie P, a filipaza przenosi je z warstwy P do E.Funkcje błon:
- oddzielają od środowiska
- zapewniają selektywną wymianę substratów
- tworzą gradienty stężenia
- biorą udział w odbiorze i przekazywaniu sygnałów
- przewodzą pobudzenia
- są rezerwuarem substratów
LIPOSOMY
Liposomy są pęcherzykami otoczonymi błoną, które są naturalnymi produktami entrocytów (kom. absorpcyjne nabł.) i hepatocytów. Służą do transportu tłuszczów w środowisku wodnym organizmu.
Budowa:
- błona z jednej lub dwu warstw fosfolipidów
- we wnętrzu: triglicerydy i cholesterol
Liposomy:
1. naturalne:
a) chylomikrony: 1-2 warstwy fosfolipidów, o średnicy 0,1-0,5m
b) cząsteczki lipoprotein: 1 warstwa, średn. 20-500nm, w postaci:
- HDL – lipoproteina dużej gęstości, do 1,21 g/ml
- IDL – l. pośredniej gęstości, do 1,019 g/ml
- LDL – l. małej gęstości, do 1,063 g/ml
- VLDL – l. b. małej gęstości, do 1,006 g/ml
2. Liposomy sztuczne:
a) l. klasyczne- o średn. kilku m, 2 warstwy bł. lipid., nietrwałe
b) l. stabilizowane- wewnątrz których mogą być np. leki
25.01.2009. 17:01
CYTOFIZJOLOGIA BŁON
BIERNA I UŁATWIONA DYFUZJATransport (głównie):
- jony nieorganiczne
- niewielkie cząsteczki
Energia czerpana jest z różnicy stężeń jonów, a kierunek transportu jest zgodny z gradientem stęż. (od większego do mniejszego)
Przy pomocy:
1. białek kanałowych, otwierających się pod wpływem:
- zmiany ładunku elektrycznego
- wiązania ligandu
- czynników mechanicznych (np. zgięcie mikrokosmków)
2. białek nośnikowych:
a) b. uniportalne – jeden rodzaj jonów w jedną stronę
b) b. symportalne – jednocześnie w jedną str.: jeden rodzaj jonów nieorg. i cząsteczki jednego rodzaju zw. chem.
c) b. antyportalne – 2 rodzaje jonów w przeciwne kierunki
TRANSPORT CZYNNY
Przeciwko gradientowi stęż., przy użyciu energii z hydrolizy ATP. Kompleksy białek transbłonowych o aktywności ATP-azy pompują jony nieorg. i wiele rodzajów cząsteczek. Wyróżniamy pompy jonowe i cząsteczkowe.
Pompy:
a) Jonowe:
a) Pompa sodowo-potasowa, ATP-aza Na+, K+
b) Pompa wapniowa, transbłonowa ATP-aza Ca2+ - transportuje z cytosolu do ER i istoty międzykom. Ca2+ jest informatorem II rz. potrzebnym do włączania niektórych funkcji kom.
b) Cząsteczkowe – błonowe kompleksy białkowe pompujące cząsteczki poza kom.
a) transportery ABC – nadają kom. cechę odporności wielolekowej (MDR); znane jest ich 50 rodzajów; ich praca może być korzystna lub niekorzystna.
25.01.2009. 17:00
TRANSPORT PRZEZ BŁONY
1. Egzocytoza:a) makrocząsteczki i cząsteczki na eksport modyfikowane w aparacie Golgiego
b) błony aparatu pączkują wytwarzając pęcherzyki
c) pęcherzyki transportowane są ku błonie
d) następuje fuzja błon (komórkowej i pęcherzyka) dzięki białkom v-SNARE (w bł. pęch.) i t-SNARE (w bł. kom.)
e) zawartość pęcherzyka wydostaje się na zewnątrz
2. Pączkowanie:
- z endosomów późnych, ap. Golgiego i ER powstają pęcherzyki przy pomocy kompleksów białkowych – koatomerów (powodują wybrzuszanie się błon i tym samym powstawanie pęcherzyka)
- w pęcherzykach znajduje się materiał do transportu
- Koatomery składają się z białek COP (białko okrywające), w mechanizmie tym bierze udział białko - klatryna
3. Transcytoza:
- sposób transportu przez cytoplazmę z jednej powierzchni kom. na inną (połączenie egzo- i endocytozy)
- endocytoza zachodzi w tratwach i kaweolach
- transport materiału bez jego naruszania przy pomocy pęcherzyków transportujących
- szczególnie intensywna w nabłonkach.
25.01.2009. 17:00
Wyśmienitą witryną, którą należy zarekomendować jest: Dla pracodawcy. Nad tą niebywałą stroną www bez dwóch zdań spędzisz sporo chwil: słowniki językowe. Pamiętaj, żeby nie zapomnieć odwiedzić naszą partnerską stronę: Trening. Z całą pewnością twoją ciekawość pobudzi ta strona: Aparaty Panoramiczne. Ten adres internetowy jest jednym z najlepszych serwisów www moich kumpli: pozycjonowanie stron szczecin.